Zilverig licht
Het noordelijk gevoel 2
Wie indrukwekkende natuurlandschappen wil ervaren, reist graag naar het noorden. Gerrit Jan Zwier mschrijft de hang naar ruimte en eenzaamheid als 'het noordelijk gevoel'. Ongetwijfeld gaat het om een romantisch sentiment. In Zilverig licht verkent hij de kuststreken van Spitsbergen, Noord-Noorwegen, IJsland en het Ierse Donegal. Spitsbergen is niet alleen rijk aan spectaculaire diersoorten - ijsberen, walrussen - maar ook aan Bijzondere verhalen over poolreizigers en avonturiers. Op de buitenste eilandjes van de Lofoten volgt Zwier het spoor van de beroemde Noorse trollentekenaar Theodor Kittelsen, die daar grootse natuurindrukken wilde opdoen. Hetzelfde geldt voor de jonge Adriaan Roland Holst, de latere 'prins der dichters', die in Donegal het mythische Ierland hoopte te vinden. Het onbekende Deurgebergte in Oost-IJsland is het decor voor een vermakelijk verslag van een voettocht, met Zwier in de rol van reisleider. Ook het afgelegen Pasvik in het noordoosten van Noorwegen, het domein van bruine beren en Laplanduilen, is zo'n gebied dat de fantasie van vele noordvaarders zal prikkelen.
In 1908, een jaar nadat twee leden van een Duitse geologische expeditie op IJsland omkwamen, doet de verloofde van een van hen de tocht over.
Nieuwe literaire non-fictie
Frank Westerman - As en lava Jonathan Lethem - Het genie van Bob Dylan Christine Otten - Kind of Blue Hans Bleumink - Vonnis in Canudos Jan Brokken - Crusoe SC Co Philip Roth - 'Ik heb een plannetje!' De woorden van Saul Bellovo Gerrit Jan Zwier - Een eiland voor fijnproevers Rudi Rotthier - Een perfect moment lan Buruma - De affaire-Günter Grass Sietske de Boer - Fatima Johanna
Toch komen in dit boek niet alleen Zwiers eigen indrukken en belevenissen aan bod. Veel nadruk legt hij op wat Nederlanders en Lapse schrijvers in de loop der tijden over Lapland hebben geschreven. Aanvankelijk keek men neer op de Lappen en griezelde men van de stank en smerigheid in hun tentenkampen. Meer romantisch aangelegde reizigers schetsten een heel ander beeld - zij waren juist vol bewondering voor de wijsheid en magische kennis van dit natuurvolk.
Altijd Lapland is de geheel herziene en uitgebreide editie van Een vlek op de toendra (1991). Bij u in huis op: woensdag (NL)
Uitgelezen 19
Reacties op boeken
Uitgelezen 19 heeft als thema 'reizen'. Deze aflevering besteedt aandacht aan romanschrijvers voor wie reizen een belangrijk thema is en aan reisschrijvers die in literaire nonfictie verslag doen van hun ervaringen.
Er wordt ingegaan op het leven en werk van: Jan Brokken, Boudewijn Büch, Adriaan van Dis, Lieve Joris, Cees Nooteboom, Ellen Ombre, Pauline Slot, Marten Toonder, Carolijn Visser en Gerrit Jan Zwier.
In de loop der tijden heeft menigeen zijn licht over de eilanden laten schijnen, verhalen die dikwijls begraven liggen in vergeelde tijdschriften en vergeten memoires. Het ging mij vooral om de gloedvolle, mooi opgeschreven ontboezemingen van natuurminnaars en bewonderaars van de eilander cultuur, een ware staalkaart van romantisch proza.
Het lijkt vaak of de wadden het beste in de schrijvers naar boven halen. De stukken reiken elkaar onderling de hand. Onderwerpen of personen die in het ene verhaal slechts zijdelings worden genoemd, treden in het volgende juist op de voorgrond. Zo voegen alle verhalen zich aaneen tot een raamvertelling over Nederlands noordelijke eilandenrijk.' - Gerrit Jan Zwier
Mijn wadden is een literaire liefdesverklaring, vastgelegd in een groot scala van onderwerpen die door de auteur op een frisse en verrassende manier in beeld worden gebracht. Bij u in huis op: woensdag (NL)
Gerrit Jan Zwier
Van plekken aan de rand van de kaart, zoals Vuurland, Patagonië en Tristan da Cunha, gaat een geheimzinnige aantrekkingskracht uit. Blijft het mysterie overeind als je er voet aan land zet? Ik heb er een boek voor nodig om die vraag te beantwoorden. Het bizarre en spannende verhaal over de landing op Bouvetøya beschouw ik als het hoogtepunt van dit reisverslag. Stelt u zich eens voor: een schip vol eilandgekken, vogelaars en fanatieke globetrotters zet koers naar een beijzelde vulkaan diep in zuidelijke wateren die bekendstaat als het meest afgelegen, onbewoonde eiland ter wereld. De koorts aan boord loopt hoog op als deze trofee, dit hebbedingetje voor verwende toeristen, in zicht komt. Achteraf bezien vormt de reis door Patagonië het voorspel en de verdere zeereis naar Tristan da Cunha en Sint Helena het naspel van het spektakel rond Bouvet. Wat ik tijdens mijn tocht door Patagonië ook ondernam, ik bleef steeds ergerlijk dicht in de buurt van Bruce Chatwins In Patagonië, het al haast klassieke reisboek over de staart van Zuid-Amerika. Pas toen ik op Vuurland het zeegat uit voer, kon ik Chatwin op de kade achterlaten. Ook al is de tijd van de ontdekkingsreizen allang voorbij, en zijn we in deze late tijd allemaal pseudoreizigers geworden, toch was het opwindend om afgelegen oorden als de Falklandeilanden, Zuid-Georgië en het tropische Ascensión te verkennen. Maar Bouvet spande de kroon, niet zozeer de plek zelf, als wel de wirwar eromheen. Het hoge noorden en het diepe zuiden hebben, wat landschap en geschiedenis betreft, veel gemeen. Wie gelooft dat het leven één lange landingspoging is op onbekende kusten, voelt zich ook onder het zuiderkruis beslist in zijn element. Gerrit Jan Zwier
Mijn Drenthe
Drenthe werd lange tijd als een onherbergzaam gebied beschouwd, een uithoek vol mysterieuze keienbouwsels die op de eindeloze heide de tand des tijds doorstonden. Op de schrale bodem leefde een slag mensen dat behoudend en wantrouwig van aard zou zijn. Latere reizigers en schilders prezen Drenthe juist als een pittoresk paradijs, een land van eeuwige roggevelden en bemoste daken. Ze ontdekten dat er onder die daken een bevolking huisde die zich niet op de voorgrond drong en in harmonie met de wereld leefde.
In dit boek komen vooral romantici aan het woord; de gloedvolle, mooi opgeschreven ontboezemingen van natuurminnaars en andere passanten.
Mijn Drenthe is een hommage aan het land van hei en struiken, ook wel het 'Pompeji van het noorden' of de 'Assepoester van Nederland' genoemd.